Wybierz okres
28 listopada 1918

Dekret o ordynacji wyborczej do sejmu ustawodawczego (wyciąg)

Kontekst historyczny

Pierwsze po odzyskaniu niepodległości wybory do Sejmu Ustawodawczego zostały przeprowadzone na podstawie dekretu z 28 listopada 1918 roku o ordynacji wyborczej do Sejmu, przygotowanej i przyjętej przez Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej na czele z Jędrzejem Moraczewskim i zatwierdzonej przez Tymczasowego Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego. Najważniejszym postanowieniem dekretu było przyznanie czynnego prawa wyborczego wszystkim obywatelom bez różnicy płci, którzy do dnia ogłoszenia wyborów ukończyli 21 lat, z wyjątkiem wojskowych w służbie czynnej, zaś biernego – wszystkim, także wojskowym. Polska była jednym z pierwszych państw europejskich, w którym prawo głosu otrzymały kobiety.

Wybory odbyły się 26 stycznia 1919 roku.

Treść dokumentu

Rozdział I
Prawo wybierania
 
Art. 1. Wyborcą do Sejmu jest każdy obywatel państwa bez różnicy płci, który do dnia ogłoszenia wyborów ukończył 21 lat.
 
Art. 2. Wyborcy winni być mieszkańcami tego obwodu głosowania, w którym głosują, przynajmniej od przedednia zarządzenia wyborów (patrz art. 15).
 
Art. 3. Wyborcy głosować wolno tylko w jednym obwodzie głosowania.
 
Art. 4. Wojskowi wszystkich stopni i wszystkich rodzajów broni w służbie czynnej nie biorą udziału w głosowaniu.
 
Art. 5. Prawa wyborczego nie mają osoby sądownie pozbawione praw obywatelskich.
 
Art. 6. Prawo głosowania winno być wykonywane osobiście.
 
Art. 7. Wybieralni do Sejmu są wszyscy obywatele(-ki) państwa, posiadający czynne prawo wyborcze, niezależnie od miejsca zamieszkania, jak również wojskowi.
 
Art. 8. Urzędnicy państwowych władz administracyjnych, skarbowych i sądowych nie mogą być wybrani w tych okręgach wyborczych, na które rozciąga się ich działalność służbowa. Przepis ten nie dotyczy urzędników i wojskowych władz centralnych.
 
Art. 9. Płatni urzędnicy państwowi oraz wojskowi z chwilą wyboru na posła zostają zwolnieni na czas trwania mandatu ze swych czynności służbowych i nie otrzymują za ten czas poborów, związanych z ich urzędem. Przepis ten nie dotyczy ministrów, podsekretarzy stanu i profesorów wyższych uczelni.
 
Art. 10. Poseł powołany do płatnej służby państwowej przestaje być członkiem Sejmu. Przepis ten nie dotyczy ministrów, podsekretarzy stanu i profesorów wyższych uczelni.
[...]
 
„Dziennik Ustaw” 1918, nr 18, poz. 46.
Chapter I
The right to vote

Art. 1. Every citizen of the State, regardless of sex, who has attained 21 years of age by the date the elections to the Sejm are announced, shall enjoy the right to vote.

Art. 2. Voters are to be residents of the voting districts wherein they cast their vote, at least as from the eve of the date the election is stipulated (see Article 15).

Art. 3. Voters shall be allowed to vote only in one voting district.

Art. 4. Military-men serving on active duty of any rank and under any type of arms  shall not be eligible for elected office.

Art. 5. Persons having been denied citizenship rights by a court-of-law shall have no right to vote.

Art. 6. The right to vote is to be executed in person.

Art. 7. Eligible to vote in elections to the Sejm shall be all citizens of the State, both male and female, who have the suffrage, regardless of their abode, military-men included.

Art. 8. Officials of the State administrative, the treasury, and the judiciary may not be elected within those voting districts where their official service extends. Officials and military-men of the central authorities shall be excluded from this provision.

Art. 9. Upon election as a deputy, a paid public or military official shall be released, for the duration of their mandate, from their official duties and shall receive no remuneration related to their office for the period concerned. The foregoing shall not pertain to ministers, undersecretaries of state, and professors of higher education.

Art. 10. Upon appointment to paid civil service, a deputy shall cease being a member of the Sejm. The foregoing shall not pertain to ministers, undersecretaries of state, and professors of higher education.

[…]

[The Journal of Laws, 1918, No. 18, Item 46.]
Translated © by Tristan Korecki, Philip Earl Steele
Pobierz oryginalny tekst