Choose period
1596

Union of Brześć

Historical context

The attempts to prevent the East-West Schism had a long tradition, but the end of the 16th century brought particularly advantageous conditions for those efforts. That was when the Constantinople Patriarch, who was the head of the Orthodox churches in the Commonwealth and Moscow, established the Moscow Patriarchate. That meant that Moscow could intervene in the internal affairs of the Crown and Lithuania. At the same time the Constantinople Patriarch turned the Orthodox clergy of the Commonwealth against himself by, for instance, introducing a fee for being ordained a bishop. Consequently, the Polish Orthodox clergy began to seek a different path for their Church.

At the same time appeared the tendency aiming at unification on the Catholic side. The Catholic Church was undergoing intensive reforms, connected with the Council of Trent, whose tone was set by Jesuits, who had significant influence on the Polish king and the overall course of the state affairs. Their most eminent representative, Piotr Skarga, penned a work devoted to the unification of churches entitled O rządzie i jedności Kościoła Bożego pod jednym pasterzem [on the administration and unity of God’s Church under one shepherd]. It was read by Sigismund III Vasa. Also fearing that Moscow would subordinate the Polish Orthodox Church to itself, the king became a proponent of the union of the Churches. At the same time Jesuits established a network of schools offering a high level of education, which became highly popular with the Orthodox nobility. Those schools built the positive image of the Catholic Church which in time resulted in the Orthodox nobility becoming more favorable to Rome.

Under those circumstances, the bishops who supported the union began negotiations with the king and Catholic hierarchs. In 1595 representatives of the Polish Orthodox clergy went to Rome, where they made a confession of faith before the Pope and accepted the union’s conditions, which stipulated for retaining the rites, calendar, and hierarchy, and also subordination to the Pope. The Council of Brest was soon called, where the act of union was signed, thus establishing the church known as the Greek Catholic or Uniate Church. A minority of the clergy did not join the union, remaining in the Orthodox Church, from then on called disuniates.

Document text

To whom it may concern. Gathered in the name of God at a synod in St. Nicholas Church in the city of Brest on the 9th day of October, the year of our Lord 1596, we, the undersigned metropolitan and bishops of the Greek Rite, hereby announce that – caring for the foundation of the Holy Church of our Lord Jesus Christ – we believe that for the sake of its strength the Christian Church should be based on one Peter as its rock and ruler so that there is one head on one body, one host in one house and one dispenser of the graces of God who can rule the people for their good and guarantee that the Church, established in the times of the apostles, lives forever and that there continues to be one authority, the descendant of Saint Peter, the Pope in Rome, to whom all patriarchs can resort with their doubts in faith and spiritual strength and in ecclesiastical court cases and appeals.

It appears from councils, canons and writings by holy fathers and from the rules of holy fathers found in our Slavic writings translated in the past from Greek; it is emphasised by old holy fathers of the Eastern Orthodox Church who accept the authority of the Holy See over the bishops of the whole world. The authority and the blessing of the Holy See was known and accepted by Byzantine patriarchs for a long time as well, from whom the Ruthenian Church has taken its faith. They abandoned it many times but kept returning to obedience. Finally, Patriarch Joseph and Byzantine Emperor John VIII Palaiologos pledged their complete obedience during the Council of Florence in 1439 and admitted that the Pope in Rome was the master and originator of all Christianity and the legal successor to Saint Peter. The same Council in Florence was also attended by our Metropolitan of Kiev Isidore, who led to the union of the Byzantine Patriarchate and all its churches and confirmed all those Ruthenian countries in their obedience to the Roman Church. This is why Polish kings, namely Władysław, the King of Poland and Hungary, and others wrote a charter for the clergy of the Greek Rite, granting them freedoms of the Roman Catholic Church at the general Sejm.
When the Byzantine patriarchs left the ecclesiastical union, they fell under the pagan and Turkish power because of their sin of apostasy and because they shattered the union of the Church. Many mistakes and misdeeds were committed, the legal supervision over the Ruthenian countries was reduced and many sacrilegious acts were performed, leading to heresy that spread over almost whole Ruthenia, wreaking havoc on churches and harming our praise for God. Guided by our conscience and noticing the threatened salvation of the flock God has entrusted us with and convinced that we do not want to participate in the grave sin of the Byzantine patriarchs and the resulting pagan slavery, support them in rejecting the unity of the Church nor let churches be ravaged and men’s souls be doomed because of the heresy, we sent the following reverend envoys to Pope Clement VIII at the Holy See last year: Bishop of Lodomeria and Brest Hipaty and Bishop of Lutsk and Ostroh Cyryl Terlecki, with a message and permission from His Majesty King Sigismund III, our pious ruler – may God grant him long and fortunate reign – asking him to accept our pledge of obedience to him, the highest Shepherd of the Catholic Church, free us from the authority of the Byzantine patriarchs, absolve us, allow us to keep the rite and ceremonies of the Eastern Greek Church and refrain from making any changes to our churches. He indeed accepted our request, granted his charters and wrote a document ordering us to come to a synod and proclaim our faith and obedience to the Holy See and Pope Clement VIII and his successor. We did as ordered, as proven by the documents bearing our signatures and seals. We signed them and handed them over to the envoys of Pope Clement VIII who attended the synod, i.e. Reverend Archbishop of Lvov Jan Dymitr Solikowski and Bishop of Lutsk and Chełm Bernard Maciejowski, in presence of the envoys of His Majesty King Sigismund III: Mikołaj Krzysztof Radziwiłł, a duke from Olyka and Nyasvizh and the Trakai Province Governor, Leon Sapieha, the Grand Duchy of Lithuania, Dymitr Chalecki, the Treasurer of the Grand Duchy of Lithuania and Brest County Governor and many other great clergymen and laymen.
Wszystkim, którym to wiedzieć będzie należało. My w Bogu tu na synodzie porządnym w Brześciu Litewskim roku Pąńskiego 1596 dnia 9 miesiąca oktobra wedle starego kalendarza w Cerkwi św. Mikołaja zebrani, metropolit i władykowie obrzędu greckiego, niżej podpisani, oznajmujem na wieczną pamiątkę, iż my bacząc, jako monarchja Kościoła Bożego w Ewangelji i usty Pana Boga naszego Jezusa Chrystusa fundowana jest, aby na jednym Pietrze, jako opoce, Kościół Chrystusów mocno stojąc od jednego rządzony i sprawowany był; aby u jednego ciała jedna głowa, w jednym domu jeden gospodarz i szafarz obroków Bożych nad czeladką postawiony rząd i dobro wszystkich obmyślał i tak ten rząd Kościoła Bożego od czasów apostolskich zaczęty trwał po wszystkie wieki; iż wszystkie patryarchje do jednego się potomka Piotra św., papy Rzymskiego zawżdy w nauce wiary i braniu mocy duchownej i w sądach biskupich i w apelacjach uciekały.

Jako się to z soborów i kanonów abo prawidł Ojców św. Pokazuje i nasze słowiańskie pisma, z greckich z starodawna przełożone, dostatecznie to w prawidłach Ojców św. Oznajmują i starzy św. Ojcowie Wschodniej Cerkwi to świadczą, którzy tę Piotra św. stolice i zwierzchność a władze jej nad biskupy wszystkiego świata znają. Niemniej też carogrodzcy patrjarchowie, od których ta strona ruska swą wiarę wzięła, tę zwierzchność stolicy rzymskiej Piotra św. długo znali i jej podlegali i od niej błogosławieństwo brali. Od której wielokroć odstępowali, ale się zaś z nią jednali i do posłuszeństwa jej wracali, a ostatnie na concilium abo soborze florenckim roku P. 1439 przez Józefa patrjarchę i cesarza carogrodzkiego Jana Paleologa zupełnie się do tego posłuszeństwa wrócili; wyznawając, iż rzymski papa ojcem jest i mistrzem i sprawcą wszystkiego chrześcijaństwa i prawym Piotra św. następcą. Na którym też florenckim soborze był nasz kijowski i wszej Rusi metropolit Isidorus, który to zjednoczenie patrjarchjej carogrodzkiej i wszystkich kościołów do niej należących przyniósł i te kraje ruskie w tymże posłuszeństwie i zwierzchności Kościoła rzymskiego utwierdził. Dlaczego królowie polscy, a mianowicie Władysław król polski i węgierski i inni dali przywilej duchowieństwu obrządku greckiego, którym na walnym sejmie wolności im Kościoła katolickiego rzymskiego nadali.
Od którego zjednoczenia kościelnego, gdy patrjarchowie carogrodzcy odstąpili, a za taki swój grzech odszczepieństwa i rozerwania jedności kościelnej w moc pogańską i turecką wpadli, za czym wiele błędów i złych postępków ich i zaniechanie dozoru prawego tych krajów ruskich i wiele brzydkiego świętokupstwa nastąpiło, iż się herezje rozsiały i prawie wszystką Ruś opanowały, cerkwie pustosząc i chwałę bożą psując – My nie chcąc być uczestnikami grzechu tak wielkiego i niewolstwa pogańskiego, które za tym przyszło, carogrodzkich patriarchów i nie chcąc im odszczepieństwa i rozerwania kościelnej św. jedności pomagać i zabiegając spustoszeniu kościołów i zgubie dusz ludzkich przez herezje, które się teraz podniosły, mając oto sumnienie i niebezpieczeństwo zbawienia swego i trzody nam od Pana Boga poruczonej – roku przeszłego wyprawiliśmy do Ojca św. Klemensa VIII papy rzymskiego posły nasze przewielebne: Hipatego prototrona, władykę włodzimirskiego i brzeskiego i Cyryla Terleckiego, władykę łuckiego i Ostrogskiego, z wiadomością i pozwoleniem i przyczyną K.[róla] J.[ego] M.[ości] polskiego Zygmunta trzeciego, pana pobożnego, któremu daj Boże szczęśliwe i wieczne królowanie, -- prosząc, aby nas do swego posłuszeństwa, jako najwyższy pasterz Kościoła powszechnego katolickiego, przyjął i od zwierzchności patrjarchów carogrodzkich wyzwolił i rozgrzeszył, zachowując nam obrządki i ceremonje kościołów wschodnich greckich, a żadnej odmiany w cerkwiach naszych nie czyniąc. Co iż uczynił i na to swoje przywileje i pisma posłał, rozkazując, abyśmy się na synod zwoławszy, wyznanie wiary św. uczynili i posłuszeństwo stolicy rzymskiej Piotra świętego Klemensowi VIII i jego potomkowi oddali – tośmy dziś na tym Synodzie uczynili, jako to listy nasze i podpisanie własne ręku naszych i przyciśnięcie pieczęci naszych świadczą. Któreśmy do rąk posłów Ojca św. papieża Klemensa na ten synod posłanych t.j. przewiel.[ebnych] arcybiskupowi lwowskiemu Janowi Dymitrowi Solikowskiemu i Bernardowi Maciejowskiemu biskupowi łuckiemu i biskupowi chełmskiemu… oddali, przy bytności posłów Króla J.[ego] M.[ości] Zygmunta III: oświeconego Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła, książęcia na Ołyce i Nieświeżu, wojewody trockiego, kanclerza W.[ielkiego] Księstwa Litew.[skiego] Leona Sapiehy i Dymitra Chaleckiego, W.[ielkiego] Ks.[ięstwa] Litewskiego podskarbiego, starosty brzeskiego i innych wiele przytomnych duchownych i świeckich.
Download the original text