Wybierz okres
25 stycznia 1831

Uchwała sejmu o detronizacji Mikołaja I

Kontekst historyczny

Obradujący po upadku Napoleona kongres w Wiedniu w 1815 roku zdecydował o utworzeniu Królestwa Polskiego. Przez osobę władcy, zostało ono związane unią personalną z Rosją. Car i król w jednej osobie - Aleksander I - zagwarantował Królestwu osobną konstytucję, odrębny rząd, Sejm, wojsko oraz skarb. Car bardzo szybko zaczął łamać swobody przyznane narodowi polskiemu. Nie zamierzał ich przestrzegać również jego młodszy brat i następca, koronowany na króla Polski w 1828 roku Mikołaj I. Doprowadziło to do wybuchu powstania 29 listopada 1830 roku. Ponieważ inicjatywa powstania wyszła z kręgu podchorążych wojsk Królestwa Polskiego i nie była przygotowana politycznie, władzę w pierwszym jego okresie utrzymali ludzie związani z dotychczasowym ustrojem, niewidzący szans powodzenia w starciu z Rosją i w związku z tym starający się o rozwiązanie konfliktu poprzez negocjacje do negocjacji z Mikołajem I i wygaszenia powstania.

 

Posłowie, ulegając radykalnym patriotycznym nastrojom warszawskiej ulicy, 25 stycznia 1831 roku, podjęli jednomyślną uchwałę o pozbawieniu Mikołaja I polskiego tronu, co było równoznaczne z zerwaniem unii personalnej, deklaracją niepodległości Królestwa i kontynuacją wojny z zaborcą. W ten sposób również zniweczono wszelkie próby porozumienia się z Rosją podejmowane przez tymczasowe władze powstania w grudniu 1830 roku.

 

Po upadku powstania akt detronizacji został wywieziony do Francji i ukryty przed Rosjanami starającymi się go przechwycić i zniszczyć.

Treść dokumentu

Działo się na posiedzeniu połączonych Izb Sejmowych dnia 25 stycznia 1831 roku w Warszawie.
 
Najświętsze, najuroczystsze umowy tyle tylko są nienaruszonymi, ile wiernie dotrzymanymi ze stron obydwóch. Długie cierpienia nasze znane światu całemu, przysięgą zaręczone przez dwóch panujących, a pogwałcone tylekroć swobody, nawzajem i Naród Polski od wierności dziś panującemu uwalniają. Wyrzeczone na koniec przez samego cesarza Mikołaja słowa, że pierwszy ze strony naszej wystrzał stanie się na zawsze zatracenia Polski hasłem, odejmując nam wszelką sprostowania krzywd naszych nadzieję, nie zostawują jak rozpacz szlachetną.
 
Naród zatem polski na sejm zebrany oświadcza: iż jest niepodległym ludem i że ma prawo temu Koronę Polską oddać, którego godnym jej uzna; po którym z pewnością będzie się mógł spodziewać, iż mu zaprzysiężonej wiary i zaprzysiężonych swobód święcie i bez uszczerbku dochowa.
 
 
„Polska w okresie wojen tureckich”, Teksty źródłowe na nauki historji w szkole sredniej, zeszyt 40, oprac. W. Konopczyński, Kraków 1924, s. 21-22.
As it occurred at the Session of the Joint Parliamentary Chambers on January 25, 1831 in Warsaw.
 
The most sacred and most solemn agreements remain unviolated only insofar as they are faithfully upheld by both parties to them. The sufferings we have long endured, ones known to the entire world, and the liberties, vouched on oath by the  two rulers  and yet trampled upon so many a time, do therefore reciprocally release the Polish People from loyalty toward the ruler as of this very day. The words that were uttered in the end by emperor Nicholas himself, that the first discharge on our part shall become the cry for Poland’s eternal doom and destruction, dispel all hope for us to have our wrongs rectified, and leave us with nothing but noble despair.

Therefore, the Polish People, assembled at the Sejm, hereby declares: that they are an independent nation and have the right to offer the Crown of Poland to whomever they deem worthy of it; of whom they may with assurance expect that he shall righteously honour the avowed faithfulness and the sworn liberties, unscathed.
 
 
Translated © by Tristan Korecki, Philip Earl Steele
Pobierz oryginalny tekst