Wybierz okres
1837 - 1838

Przysięga członków tajnego stowarzyszenia, kierowanego przez Szymona Konarskiego

Kontekst historyczny

Utworzenie przez kongres wiedeński konstytucyjnego Królestwa Polskiego w 1815 roku, obejmującego większość ziem likwidowanego zarazem Księstwa Warszawskiego i powiązanie nowego państwa z Rosją miało w zamyśle mocarstw rozwiązać sprawę polską. Niestety, car zaczął łamać Konstytucję. W obronie praw i w imię niepodległości Polski w listopadzie 1830 roku w Królestwie wybuchło powstanie. Jego upadek skutkował represjami rosyjskimi i ograniczeniem autonomii Królestwa. W odpowiedzi zarówno na emigracji, jak i w Królestwie zaczęły powstawać tajne organizacje przygotowujące wybuch kolejnego powstania. Jedną z nich w 1835 roku. założył Szymon Konarski wraz z kolegami z Młodej Polski. Otrzymała ona nazwę Stowarzyszenie Ludu Polskiego. Była to organizacja trójzaborowa, zmierzająca zarówno do politycznego oswobodzenia Polski, jak i zniwelowania różnic społecznych. Radykalizm głoszonych haseł był wypadkową charakterystycznej dla okresu romantyzmu fascynacji ludem, jak i politycznej kalkulacji, zakładającej, że warunkiem koniecznym dla powodzenia powstania jest przyciągnięcie do powstania szerokich mas chłopskich.

Wskutek rywalizacji dwóch frakcji w Stowarzyszeniu – liberalnej i demokratycznej – zdominowani przez liberałów radykałowie utworzyli w 1837 roku nową organizację o nazwie Konfederacja Powszechna Narodu Polskiego. W ślad za tym samo Stowarzyszenie Ludu Polskiego zostało rozwiązane. Szymon Konarski został aresztowany przez Rosjan w 1838 roku i rok później stracony.

Treść dokumentu

W obliczu Boga i całej ludzkości, wobec mego sumienia, na miłość, która mnie wiąże z nieszczęśliwą Ojczyzną moją, na wieki boleści, które ją dręczą, na drżenie duszy mojej, którego doświadczam na widok lenistwa i bezczynności, na krew męczenników, która na ołtarzu poświęceń dla Ojczyzny popłynęła i popłynie. Ja N.N., wierząc, że wszyscy ludzie są równi, wszyscy są wolni i wszyscy są sobie braćmi, że są równi w prawach i obowiązkach, że są wolni w używaniu Boga i ludzkości, że są braćmi dla postępowania w zgodzie i jedności ku osiągnięciu tego dobra, wierząc, że cnotą i obowiązkiem jest działanie przeciw nierówności, która w Ojczyźnie mojej istnieje, że w ludzie tylko wszechwładztwo spoczywa, przekonany, że jedność stanowi siłę i że przymierze, utworem wszystkich gnębicieli będące, jedynie sprzymierzonymi siłami ludów pokonane być może, przejęty wiarą w przyszłość, Polski, urządzonej na zasadach wszechwładztwa ludu, przystępuję z całą szczerością duszy do Stowarzyszenia przyjmując na siebie obowiązki braterstwa względem wszystkich ludzi, należących do niego, w każdym miejscu i czasie, gdzie się onych domagać będą. Poświęcone moje myśli, zdolności działania i majątek dla walki jaką stoczyć wypadnie z pojedynczymi ludźmi lub kastami, gwałcącymi święte prawa boskie i ludzkości i targającymi się przez siłę, sztukę i przywilej na wolność, równość i braterstwo Ludu Polskiego lub innych ludów. Przyrzekam ściśle zachowywać milczenie we wszystkim, co mi ze strony Stowarzyszenia, jako tajemnica, powierzonym będzie. Przyrzekam, że to wszystko dotrzymam,  a gdybym kiedykolwiek stał się krzywoprzysięzcą, niechaj imię moje znaczenie zdrajcy przybierze i niechaj zło, stąd wynikłe, na moją spadnie głowę i tak niech się stanie dziś i po wszystkie czasy. Amen.
 

Polska w latach 1795–1864. Wybór tekstów źródłowych do nauczania historii, oprac. I. Rusinowa, Warszawa 1986.

Before God, the whole mankind and my conscience, by the love that binds me with my miserable Homeland, by the centuries of suffering it has endured, by the trembling of my soul I experience at the sight of laziness and idleness, by the blood of the martyrs that has flown and will flow at the altar of the sacrifices for our Homeland. Believing that all men are free, equal and brothers to one another, that they are equal in their rights and obligations, that they are free before God and mankind, that they are brothers in acting towards good in harmony and unity; believing that it is one’s virtue and duty to act against inequality that exists in our Homeland, that power lies solely in the hands of the people; convinced that unity means strength and that the alliance created by the oppressors can be broken with the allied forces of the people; moved by the belief in the future of Poland organised in accordance with the rule of the power of the people, I join the Association in absolute sincerity and accept the duty of fraternity towards all the members of the Association everywhere and at any time they will demand it. I sacrifice my thoughts, abilities and possessions to the fight against individuals or castes that would violate the holy laws of God and mankind and assault liberty, equality and fraternity of the Polish People or other people by force, art or privilege. I swear that I will keep my silence on everything that the Association will entrust me with as a secret. I swear that I will fulfil all that, and if I ever become a perjurer, let my name be the one of a traitor and let the evil that my perjury causes rest on my shoulders and let it happen and last forever. Amen.
 
Translated © by Jerzy Giebułtowski
Pobierz oryginalny tekst