Wybierz okres
8 września 1981

Posłanie I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność” do ludzi pracy Europy Wschodniej

Kontekst historyczny

Latem 1980 roku przez Polskę przetoczyła się fala strajków. Ich uczestnicy domagali się m.in. zgody na utworzenie niezależnych od władz komunistycznych związków zawodowych. Protest, który ogarnął tysiące zakładów pracy, zmusił partię komunistyczną do ustępstw i podpisania porozumień z robotnikami, w tym z najsilniejszym Międzyzakładowym Komitetem Strajkowym w Stoczni im. Lenina w Gdańsku (31 sierpnia 1981).  Powstanie jesienią 1980 roku Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” było pierwszym tego rodzaju wydarzeniem nie tylko w Polsce ale w całej podporządkowanej Sowietom Europie Wschodniej. Stanowiło też wyłom w trwającym od końca II wojny światowej monopolu władzy komunistycznej, co budziło obawy przywódcy krajów bloku sowieckiego, że obywatele ich państw  będą chcieli naśladować Polaków.  

Jednym z najważniejszych wydarzeń, jakie miały miejsce w okresie legalnej działalności Związku był I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” (5-10 września i 26 września - 7  października) jesienią 1981 roku w Gdańsku. Zjazd przede wszystkim kończył trwający blisko rok proces wyboru władz Związku oraz wypracował plan działań na kolejny okres działalności. Jednak oprócz prac związanych z bieżącym funkcjonowaniem organizacji, podczas Zjazdu przyjęto szereg dokumentów mających szersze znaczenie. Jednym z nich było uchwalone 8 września Posłanie I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność” do ludzi pracy Europy Wschodniej. Za jego pośrednictwem Polacy zwracali się wprost do innych narodów ujarzmionych przez komunizm. I choć tekst Posłania z olbrzymim trudem przedostawał się do jego adresatów – wywołał wściekłość przywódców komunistycznych partii bloku sowieckiego. W ZSRR zmuszano robotników do udziału w wiecach, na których potępiano Posłanie. Leonid Breżniew uznał je za prowokację i próbę rozprzestrzenienia idei „Solidarności” na kraje bloku komunistycznego. Antysolidarnościowe wiece odbyły się również w Bułgarii, Czechosłowacji i na Węgrzech. Do Polski słano listy protestacyjne. Także Biuro Polityczne PZPR uznało uchwalony w Gdańsku dokument za „obłędną prowokację wobec sojuszników Polski”.

Trzy miesiące później I sekretarz KC PZPR i premier PRL gen. Wojciech Jaruzelski wprowadził w Polsce stan wojenny. NSZZ „Solidarność” oficjalnie została zlikwidowana, a 10 tys. jego działaczy internowano. Mimo to, związek trwał w konspiracji i walnie przyczynił się do upadku komunizmu Polsce i w Europie w 1989 roku.

Treść dokumentu

Delegaci zebrani w Gdańsku na I Zjeździe Delegatów Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” przesyłają robotnikom Albanii, Bułgarii, Czechosłowacji, Niemieckiej Republiki Demokratycznej, Rumunii, Węgier i wszystkich narodów Związku Radzieckiego - pozdrowienia i wyrazy poparcia.

Jako pierwszy, niezależny związek zawodowy w naszej powojennej historii głęboko czujemy wspólnotę naszych losów. Zapewniamy, że wbrew kłamstwom szerzonym w waszych krajach, jesteśmy autentyczną, 10-milionową organizacją pracowników, powołaną w wyniku robotniczych strajków. Naszym celem jest walka o poprawę bytu wszystkich ludzi pracy. Popieramy tych z was, którzy zdecydowali się wejść na trudną drogę walki o wolny ruch związkowy. Wierzymy, że już niedługo wasi i nasi przedstawiciele będą się mogli spotkać celem wymiany związkowych doświadczeń.
 
© http://www.solidarnosc.gda.pl/
Delegates gathered in Gdańsk at the 1st Congress of the Independent Self-Governing Labour Union “Solidarity” send their greetings and expressions of support to the workers of Albania, Bulgaria, Czechoslovakia, the German Democratic Republic, Romania, Hungary and all nations of the Soviet Union.

As the first independent labour union in our post-war history, we deeply feel the community of our experiences. We assure that, contrary to the lies spread in your countries, we are a real organisation of ten million workers established as a result of workers’ strikes. Our aim is to fight for improved living conditions for all working people. We support those of you who have decided to join the fight for a free union movement. We believe that your representatives and our representatives will soon meet to exchange their union experiences.
 
Translated © by Jerzy Giebułtowski
Pobierz oryginalny tekst