Wybierz okres
6 października 1939

Odezwa Władysława Sikorskiego do Narodu Polskiego

Kontekst historyczny

Odezwa z 6 października 1939 roku wydana została w jednym z najbardziej dramatycznych momentów polskiej historii. Na przestrzeni poprzedniego miesiąca Wojsko Polskie zostało całkowicie pokonane. Od zachodu, północy i południa zaatakowały Polskę armie III Rzeszy, od wschodu zaś wojska sowieckie, całkowicie uniemożliwiając organizację oporu. Władze cywilne i wojskowe zostały internowane w Rumunii. Tam też znaleźli się główni aktorzy polskiej przedwojennej sceny politycznej – prezydent Ignacy Mościcki, czy wódz naczelny Wojska Polskiego marszałek Edward Rydz-Śmigły.

W obliczu internowania, uniemożliwiającego pełnienie stanowiska, prezydent postanowił, zgodnie z zapisami Konstytucji RP z 1935 r., wyznaczyć swojego następcę na czas wojny. Został nim gen. Bolesław Wieniawa-Długoszowski, ambasador RP we Włoszech. Przeciwko temu wyborowi zaprotestowały jednak władze francuskie i brytyjskie, co groziło poważnym kryzysem politycznym. W obliczu tego Mościcki zmienił swoją decyzję i wyznaczył na swojego następcę Władysława Raczkiewicza. Ten zaś powierzył misję tworzenia nowego rządu gen. Władysławowi Sikorskiemu, reprezentantowi przedwojennej opozycji. Dzięki temu nowy premier nie kojarzył się z poniesioną porażką, ale był zarazem człowiekiem znanym zarówno w Polsce, jak i zagranicą, oraz cieszącym się zaufaniem aliantów.

Sikorski stworzył rząd jedności narodowej, do którego weszli przedstawiciele Sanacji, jak i opozycji – socjalistów, chadeków, ludowców i nacjonalistów. Odezwa z 6 października 1939 roku była niezwykle istotnym, symbolicznym znakiem tego, że pomimo klęski ciągłość legalnej władzy polskiej została zachowana. Nowy rząd konsekwentnie zadeklarował gotowość kontynuowania walki z Niemcami u boku Wielkiej Brytanii i Francji, a jednocześnie wszyscy Polacy wezwani zostali w niej do dalszej walki. Na to wezwanie Polacy odpowiedzą zgłaszając się do jednostek Wojska Polskiego tworzonych na terenie państw sprzymierzonych, jak i organizując ruch oporu w kraju.

Treść dokumentu

Rodacy, W tej dziejowej dla Narodu chwili, jedynie czyny, a nie słowa mają znaczenie. Dlatego powodowany twardym obowiązkiem żołnierskim, podejmuję działanie. W pełnym porozumieniu z Panem Prezydentem Rzeczypospolitej i za Jego wolą, stanąłem na cele Rządu Jedności, Narodowej i objąłem Naczelne Dowództwo podlegających mu sił zbrojnych.

W momencie tym ślubuję Tobie, Narodzie Polski, oraz Cieniom poległych obrońców Ojczyzny i wolności, jak i bohaterom Warszawy, Modlina, Westerplatte i Helu, a wreszcie wszystkim Nieznanym Żołnierzom Rzeczypospolitej, którzy spełnili swój najświętszy wobec Polski obowiązek, — że i ja go spełnię tak, jak mi honor żołnierza i Polska nakazuje. Tak mi dopomóż Bóg.

Oświadczam w imieniu własnym oraz imieniem Rządu, że jedynym celem Rządu Jedności Narodowej będzie odbudowanie Polski wielkiej i rządnej, która będzie dla wszystkich swoich obywateli na równi sprawiedliwą. Pragnę, ażeby te słowa zapadły głęboko w serca Polaków, którzy, wraz z naszą bohaterską Armią dowiedli czynem swej bezgranicznej miłości i ofiarności dla Ojczyzny.

Krew przelana przez cały Naród, przez miljony ludzi ze wszystkich warstw i wszystkich stanów, nie pójdzie na marne. Zaciągnięty przez Mocarstwa Zachodnie dług moralny wobec Polski będzie spłacony. Zgodnie z zapewnieniami naszych szlachetnych Sprzymierzeńców, nie ustaną oni pospołu z nami w walce o ostateczny tryumf wolności, prawa i sprawiedliwości. Polska wyjdzie z tej walki wzmocniona — by trwać na wieki.

O ustaleniu przyczyn, które doprowadziły do zajęcia całego obszaru Polski przez Niemcy i Rosję, zdecyduje Historia oraz Naród po oswobodzeniu naszej ziemi.

Obecnie w imieniu Rządu Rzeczypospolitej i Narodu oświadczam uroczyście w Obliczu całego świata, że nowy rozbiór państwa polskiego jest gwałtem, którego nigdy nie uznamy. Nie uznają go również, pod żadnym warunkiem, nasi Sprzymierzeńcy i Przyjaciele.

Polska, Jej Naród i Jej Duch, Jej pełny chwały tysiącletni dorobek cywilizacyjny, są nieśmiertelne. Żyjącym symbolem wielkości Ducha Polskiego jest Ignacy Paderewski. Wobec Niego ponawiam ślubowanie, że służyć będziemy Polsce ze wszystkich swoich sił wiernie, uczciwie, wytrwale i niezłomnie.

Zapewniam uroczyście naszych potężnych Sojuszników, że Polska pozostanie bezwzględnie wierna danemu przez Nią słowu. Armia Polska, formowana na ziemi francuskiej, pod mojem dowództwem, przejmuje z rąk skrwawionego Narodu walkę o wielkość Ojczyzny, a spełniając przypadającą Jej rolę dziejową, bronić będzie z bezgranicznym poświęceniom naszej wiary, honoru, wolności i naszych odwiecznych praw do niepodległego bytu państwowego.

Chyląc czoła Przed Cieniami Bohaterów, którzy polegli na polu chwały, wzywam wszystkich Polaków, gdziekolwiek się znajdują, do ofiarnej i karnej służby żołnierskiej i do dalszej nieugiętej walki o święte nasze prawa.

Paryż, dnia 6 października 1939 r.

-Prezes Rady Ministrów
(—) Gen. Dyw. Władysław Sikorski

 

Tekst za: http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/LMP19392450004/O/LMP19392450004.pdf

Dear Fellow Countrymen! It is only acts, not words that matter for the nation at this historic moment. Hence, driven by my duty as a soldier, I have decided to act. In close consultation with the President of the Republic and with his approval, I have taken the lead of the Government of National Unity and became the Commander-in-Chief of the Polish Army.

I do solemnly swear to you, Polish Nation, to the shadows of the defenders of our homeland and freedom, to the heroes of Warsaw, Modlin, Westerplatte and Hel and to all unknown soldiers of the Republic who have served their sacred duty towards Poland, that I will serve it as well, as demanded by my honour as a soldier and by Poland. So help me God.

I declare in my own name and in the name of the Government that the only purpose of the Government of National Unity will be the restoration of great and well-governed Poland, which will be equally just for all its citizens. I wish for my words to become truly embedded in the hearts of all Poles who – together with our heroic Army – have proven their profound love and devotion for our homeland.

The blood shed by the whole nation, by millions of people from all classes and all estates was not shed in vain. The moral debt the western powers have run with Poland will be paid. According to the declarations of our noble allies, they will persist with us in our fight for the final victory of freedom, law and justice. Poland will end this fight stronger so that it can last forever.

The causes of the whole territory of Poland being occupied by Germany and Russia will be determined by our history and the nation after our lands are liberated.

I would like to officially state now in the name of the Government of the Republic and the nation and in the presence of the whole world that a new partition of Poland is an act of violence that we will never acknowledge. Our allies and friends will not acknowledge it either, on no condition.

Poland, its nation, its spirit and its civilization achievements from a thousand years are immortal. Ignacy Paderewski is a living symbol of the greatness of the Polish spirit. In his presence I would like to repeat my vows that we will faithfully, honestly, persistently and unwaveringly serve Poland with all our might.

I solemnly swear to our powerful allies that Poland will remain absolutely faithful to the promises we have made. Under my command, the Polish Army, formed in the French territories, takes over the fight for the greatness of our homeland from the hands of the blood-covered nation. Serving its historic role, it will defend our faith, honour, freedom and our eternal rights to an independent state with absolute devotion.

Taking my hat off to the shadows of our heroes who fell in battle, I appeal to all Poles, wherever they are, to join the devoted and disciplined military service and relentlessly fight for our sacred rights with us.

Paris, 6 October 1939

President of the council of Ministers
(—) Division General Władysław Sikorski

 

Quoted in: http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/LMP19392450004/O/LMP19392450004.pdf

Pobierz oryginalny tekst