Wybierz okres
22 lipca 1807

Konstytucja Księstwa Warszawskiego

Kontekst historyczny

Zwycięska wojna cesarza Napoleona Bonapartego przeciw Prusom i Rosji w latach 1806-1807 zakończyła się pokojem w Tylży, na mocy którego odbudowano państwo polskie w ograniczonej formie Księstwa Warszawskiego. Jego władcą został król saski Fryderyk August I, wnuk króla polskiego Augusta III i po kądzieli potomek Jana III Sobieskiego. Księstwo było powiązane unią z Saksonią i uzależnione od Francji, zabezpieczającej jego byt wobec zakusów państw zaborczych: Rosji, Austrii i Prus. 22 lipca 1807 r. w Dreźnie (stolica Saksonii), Napoleon nadał Księstwu konstytucję. Wzorowana ona była na prawodawstwie francuskim i konstytucjach nadawanych przez Napoleona uzależnionym odeń krajom, jednak uwzględniała specyfikę polską, zachowując uprzywilejowaną pozycję Kościoła katolickiego i szlachty. Mimo zadekretowania równości wobec prawa i wprowadzenia do izby poselskiej sejmu przedstawicielstwa mieszczan (po raz pierwszy w dziejach polskiego parlamentaryzmu), przewaga szlachty uwidaczniała się w zachowaniu proporcji 60:40 wśród przedstawicieli obu stanów. Zniesienie poddaństwa osobistego chłopów artykułem IV konstytucji było zmianą fundamentalną, ale wydany kilka miesięcy później dekret stanowił, że również majątek ruchomy chłopa jest własnością pańską, co utrzymało przewagę szlachty nad chłopami.

Konstytucja wprowadzała dziedziczność tronu w saskiej dynastii Wettynów, nawiązując do postanowień Konstytucji 3 Maja. Sejm utrzymano dwuizbowy, z podziałem na senat i izbę poselską. Na wzór przedrozbiorowej Rzeczypospolitej wprowadzono do senatu z urzędu biskupów, wojewodów i kasztelanów (były to już tylko godności tytularne). Na wzór ustroju francuskiego wzmocniono władzę wykonawczą. Rząd tworzyli ministrowie. Na wzór francuski powołano też Radę Stanu pod przewodnictwem króla, z udziałem ministrów, sekretarza i czterech referendarzy. Radzie powierzono opracowywanie projektów ustaw, rozstrzyganie sporów kompetencyjnych między sądami, orzecznictwo kasacyjne i oddawanie pod sąd ministrów. Podobnie na wzór francuski podzielono kraj na departamenty, a te na powiaty, stawiając na ich czele odpowiednio prefektów i podprefektów.

Treść dokumentu

Tytuł I
 
Art. 1. Religia katolicka, apostolska, rzymska jest religią stanu.
 
Art. 2. Wszelka cześć religijna jest wolna i publiczna.
 
Art. 3. Księstwo Warszawskie podzielone będzie na sześć diecezji; będzie w nim jedno arcybiskupstwo i pięć biskupstw.
 
Art. 4. Znosi się niewola. Wszyscy obywatele są równi przed obliczem prawa; stan osób zostaje pod opieką trybunałów.
  Tytuł II. O rządzie
 
Art. 5. Korona Książęca warszawska, jest dziedziczoną w osobie króla saskiego, jego potomków, dziedziców i następców podług porządku następstwa ustanowionego w domu saskim.
 
Art. 6. Rząd jest w osobie króla. On sprawuje w całej swojej zupełności urzędowania władzy wykonawczej.
Przy nim jest praw początkowanie.
 
Art. 7. Król może zdać na wicekróla część swojej władzy, której jemu samemu przez siebie sprawować, nie będzie się podobało.
Art. 8. Jeżeli królowi nie podoba się mianować wicekróla, mianuje prezesa rady ministrów.
W tym przypadku interesa rozmaitych ministeriów będą roztrząsane w tej radzie, dla przedstawienia ich królowi do potwierdzenia.

Art. 9. Król zwołuje, odracza i wyznacza dzień na zgromadzenie głównego sejmu. Zwołuje także sejmiki, czyli zgromadzenia powiatowe, i zgromadzenia gminne.
Prezyduje w senacie, gdy to przyzwoitym osądzi.

Art. 10. Dobra korony książęcej składają się, naprzód: z rocznego dochodu wynoszącego siedem milionów zł: polskich: przez połowę w dobrach królewskich, a przez połowę w gotowiźnie ze skarbu publicznego; po wtóre: z pałacu królewskiego w Warszawie, i z pałacu saskiego.
 
Tytuł III. O ministrach i o radzie stanu
 
Art.11. Skład ministerium jest następujący:
Minister sprawiedliwości, minister wewnętrzny i czci religijnych, minister wojny, minister przychodów i skarbu, minister policji, minister sekretarz stanu.
Ministrowie są odpowiedzialnemi.
 
Art.12. Gdy się królowi spodoba zdać na wicekróla część władzy swojej, której sobie samemu nie zachował, każdy z ministrów pracuje oddzielnie z wicekrólem.
Art.13. Kiedy król nie mianował wicekróla, ministrowie zgromadzają się na radę ministrów stosownie do tego, co się rzekło wyżej w 8 artykule.

Art.14. Rada stanu składa się z ministrów.
Zgromadza się pod prezydencją króla, lub wicekróla, albo prezesa mianowanego przez króla.

Art.15. Rada stanu roztrząsa, układa i stanowi projekta do praw, lub urządzenia administracji publicznej, które przedkłada każdy minister w przedmiotach tyczących się swych wydziałów.

Art. 16. Czterech referendarzów przydatnych jest do rady stanu ; już to dla przygotowania spraw administracyjnych, i tych w których rada daje wyroki jako sąd kasacyjny ; już też dla znoszenia się rady z komisjami izby poselskiej.

Art. 17. Rada stanu rozpoznaje zajścia o jurysdykcję, zachodzące między władzami administracyjnymi i władzami sądowymi, tudzież co w administracji pod spór podpada, jako też oddanie pod sąd urzędników administracji publicznej.

Art. 18. Stanowienia, projekty do praw, wyroki i urządzenia roztrząsane w radzie stanu podlegają zatwierdzeniu królewskiemu.
Tytuł IV. O sejmie głównym
 
Art.19. Sejm główny składa się z dwóch izb, to jest: z izby pierwszej, czyli izby senatorskiej, i z drugiej izby, czyli poselskiej.

Art.20. Sejm główny zgromadza się co dwa lata w Warszawie; a to w czasie oznaczonym aktem zwołującym, wydanym od króla.Sejm nie trwa dłużej jak dni 15.

Art.21. Do niego właściwie należy naradzanie się względem prawa podatkowego, czyli prawa przychodów skarbowych, względem praw tyczących się odmian, które uczynić wypada bądź w prawodawstwie cywilnym, bądź w prawodawstwie kryminalnym, bądź też w systemacie menniczym.

Art.22. Projekty do praw ułożone w radzie stanu, będą przesyłane głównemu sejmowi za rozkazem króla, uchwalane od izby poselskiej sekretnym kreskowaniem i większością kresek, a potem podane pod sankcję senatu.

                                                                    Tytuł V. O senacie

Art.23. Senat składa się z osiemnastu członków, to jest: sześciu biskupów, sześciu wojewodów, sześciu kasztelanów.

Art.24. Wojewodów i kasztelanów król mianuje, biskupów król mianuje, a Stolica Święta instytucję daje.
 
Art.25. W senacie prezyduje jeden z jego członków mianowany na to od króla.

Art.26. Urzędowania senatorów są dożywotnie.
Art.27. Projekty do praw uchwalone w izbie poselskiej, stosownie do tego, co się niżej powie, przesyłają się do sankcji senatu.
 
Art.28. Senat potwierdza prawo, wyjąwszy w przypadkach następujących:
1) jeżeli prawo uchwalone nie było podług formalności przepisanych konstytucją, lub jeżeli obrady zdarzonym gwałtem jakim zamieszane zostały;
2) jeżeli mu wiadomo, że prawo nie było przyjęte większością głosów;
3) jeżeli senat uznaje, że prawo jest przeciwne albo bezpieczeństwu kraju, albo przepisom niniejszej ustawy konstytucyjnej.

Art.29. W przypadku, gdyby dla jednej z powyższych pobudek, odmówił senat sankcji prawu jakiemu ; tenże senat nadaje królowi (przez uchwałę wyszczególniającą powody) potrzebną moc do uchylenia uchwały poselskiej.
 
Art.30. Kiedy odmówienie sankcji ze strony senatu, gruntuje się na jednym z dwóch pierwszych przypadków artykule 28 wytkniętych ; naówczas król po wysłuchaniu rady stanu może nakazać odesłanie projektu prawa do izby poselskiej z zaleceniem, ażeby porządnie postępowała. Jeżeliby zaś tenże sam nieład został ponowiony, bądź w porządku zgromadzenia, bądź w formalnościach obradom przepisanych, izba poselska tym samym jest rozpuszczona, i król nakazuje nowe wybory.
 
Art.31. W przypadku rozwiązania izby poselskiej, prawo tyczące się przychodów skarbowych zostaje przedłużone na rok jeden, a prawa cywilne lub kryminalne, mają mieć moc swoją bez żadnego określenia i zmiany.
Art.32. Gdy senat odmówi sankcji prawu; może równie król i we wszystkich przypadkach, mianować nowych senatorów, i odesłać potem prawo do senatu.
Z tym wszystkim senat nie będzie mógł być złożonym z więcej jak sześciu biskupów, dwunastu wojewodów i dwunastu kasztelanów.

Art.33. Gdy król użył prawa nadanego artykułem poprzedzającym, naówczas miejsca wakujące w senacie między wojewodami i kasztelanami, dopóty nie będą obsadzone, póki senat nie zmniejszy się do liczby 23 artykułem oznaczonej.

Art.34. Skoro senat potwierdził prawo, lub król pomimo pobudek uchwały senatu, nakazał je ogłosić, projekt ten staje się prawem natychmiast obowiązującym.

                                                               Tytuł VI. O izbie poselskiej

Art.35. Izba poselska składa się:
1) Z sześćdziesięciu posłów mianowanych na sejmikach, czyli zgromadzeniach szlachty każdego powiatu, licząc po jednym z powiatu. Posłowie powinni mieć najmniej 24 lat skończonych, być w zupełnym używaniu praw swoich, lub być usamowolnionymi.
2) Z czterdziestu deputowanych od gminów.
 
Art.36. Cały kraj Księstwa Warszawskiego dzieli się na czterdzieści zgromadzeń gminnych, to jest: osiem w mieście Warszawie, 32 na resztę kraju.

Art.37. Każde zgromadzenie gminne, powinno liczyć w sobie przynajmniej 600 obywatelów, mających prawo głosowania.
Art.38. Członki izby poselskiej zostają wciąż na urzędzie lat dziewięć. Odnawiają się w trzeciej części co lat trzy.
A zatem, i to na pierwszy raz, trzecia część członków izby poselskiej zostanie na urzędzie tylko przez trzy lata, a druga trzecia część przez lat sześć. Lista wychodzących członków w tych dwóch epokach, przez los się stanowi.

Art.39. W izbie poselskiej prezyduje marszałek, wybrany z jej łona, a od króla mianowany.

Art.40. Izba poselska uchwala o projektach do praw, które potem przesyłają się pod sankcję senatu.

Art.41. Każdego sejmu, taż izba mianuje większością sekretnych kresek trzy komisje, składającą się każda z pięciu członków, to jest: komisję przychodów skarbowych, komisję prawodawstwa cywilnego, komisję prawodawstwa kryminalnego.
Marszałek prezydujący w izbie poselskiej, donosi przez poselstwo radzie stanu o mianowaniu rzeczonych komisji.

Art.42. Gdy rada stanu projekt do prawa ułoży, uwiadamia o tym komisję, której się tyczy przedmiot prawa, przez ministra tego wydziału, do którego się tenże przedmiot ściąga i za pośrednictwem referendarzów, przydatnych do rady stanu.
Jeżeli komisja ma jakie uwagi do przełożonych względem projektu do prawa, zgromadza się u tegoż ministra. Referendarze, którym polecone było doniesienie o projekcie do prawa, przypuszczeni są do tych konferencji.
Art.43. Jeżeli komisja obstaje przy swoich uwagach, i żąda określenia w projekcie do prawa, minister donosi o tym radzie stanu.
Rada stanu może przypuścić członki komisji do roztrząsania w gronie swoim szczegółów projektu do prawa, które zdawały się potrzebować określenia.

Art.44. Rada stanu powziąwszy wiadomość o uwagach komisji, bądź z doniesienia ministra, bądź przez roztrząśnienie w jej zgromadzeniu zaszłe, stanowi ostatecznie opis projektu do prawa, który się przesyła do izby poselskiej, aby o nim stanowiono.

Art.45. Członki rady stanu są tym samym członkami izby poselskiej; zasiadają w niej i mają głos stanowczy.

Art.46. Członki rady stanu, i członki komisji poselskiej, mają prawo mówienia w izbie, bądź w przypadku zgodności rady i komisji, względem projektu do prawa, końcem dobitniejszego wystawienia pożytków jego; bądź w przypadku rozróżnienia zdań, końcem jawniejszego okazania lub zbijania nieprzyzwoitości onegoż.
Żaden inny członek nie może zabierać głosu względem projektu do prawa.
 
Art.47. Członki komisji mogą oświadczyć zdanie swoje osobiste, względem projektu do prawa, a to, bądź gdy z większością zdań w komisji, bądź gdy z mniejszością trzymali.
Przeciwnie zaś, członki rady stanu, mogą mówić tylko za projektem do prawa ułożonym w radzie.
 
Art.48. Gdy marszałek prezydujący w izbie poselskiej uzna, iż rzecz dosyć jest wyjaśnioną, może koniec uczynić roztrząsaniu i podać projekt prawa do kreskowania. Izba kreskuje sekretnie, i stanowi prostą większością kresek.
Art.49. Gdy prawo przejdzie, izba poselska przesyła je zaraz do senatu.
 
  Tytuł VII. O sejmikach i zgromadzeniach gminnych
 
Art.50. Sejmiki czyli zgromadzenia powiatowe, składają się z szlachty powiatu.
 
Art.51. Zgromadzenia gminne składają się z obywatelów właścicielów nieszlachty, i innych obywatelów mających prawo wchodzenia do nich, jako się niżej powie.
 
Art.52. Sejmiki i zgromadzenia gminne król zwołuje. Listy zwołujące oznaczą miejsce, dzień w którym się zgromadzić, czynności do których przystąpić, i czas jak długo trwać mają.
 
Art.53. Nikt nie może być przypuszczonym do dawania głosu, kto nie ma 21 lat skończonych, kto nie jest w zupełnym używaniu praw swoich, albo nie jest usamowolnionym. Usamowolnienie może odtąd następować w 21 roku skończonym, bez względu na wszelkie inne przeciwne temu prawa i zwyczaje.
 
Art.54. Każdy sejmik, czyli zgromadzenie powiatowe, mianuje posła, i podaje kandydatów do rad departamentowych i powiatowych, tudzież do sądów pokoju.
 
Art.55. Na sejmikach prezyduje marszałek mianowany przez króla.

Art.56. Sejmiki te rozłożone są na 10 oddziałów; każdy oddział składa się z powiatów przedzielonych jednym lub kilku powiatami. Dwa oddziały nie mogą być w jednymże czasie zwołane.
 
Art.57. Deputowanych z gmin wybierają zgromadzenia gminne. Podają także podwójną listę kandydatów do rad municypalnych.
Art.58. Maja prawo głosowania na zgromadzeniach gminnych:
 
1) każdy obywatel właściciel nieszlachcic;
2) każdy rękodzielnik i przełożony nad czeladzią warsztatową, każdy kupiec mający własny swój zapas w sklepie lub magazynie wartości 10000 zł polskich;
3) wszyscy plebani i wikariusze;
4) każdy artysta i obywatel znakomity z talentów, wiadomości lub przysług uczynionych, bądź handlowi, bądź kunsztom;
5) każdy podoficer i żołnierz, który będąc ranny, lub odbywszy kilka kampanii, otrzymał uwolnienie od służby;
6) każdy podoficer i żołnierz, czynnie w służbie będący, który za dobre sprawowanie się otrzymał ozdobę honorową;
7) oficerowie wszelkiego stopnia.
 
Rzeczeni oficerowie, podoficerowie i żołnierze w rzeczywistej czynnie zostający służbie, którzy by byli na załodze w mieście, gdzie się zgromadzenie gminne odbywa, nie będą mogli używać w tym tylko przypadku, prawa dozwolonego niniejszym artykułem.
 
Art.59. Listę głosujących właścicielów ułoży municypalność, a zaświadczą ją poborcy podatków. Listę plebanów i wikariuszy ułoży prefekt, podpisze minister wewnętrzny. Listę oficerów, podoficerów i żołnierzy, wyrażonych w powyższym artykule, ułoży prefekt, a podpisze minister wojny. Listę rękodzielników i przełożonych nad czeladzią warsztatową, tudzież kupców, mających swój własny zapas w sklepie, magazyn lub fabrykę, wynoszące 10000 zł pol., i listę obywatelów znakomitych talentami, wiadomościami i przysługami uczynionymi, bądź umiejętnościom, kunsztom, bądź handlowi, ułoży prefekt, a zatwierdzi corocznie senat.
Obywatele znajdujący się w ostatnim z wyż rzeczonych przypadków, mogą podawać prosto do senatu prośby swoje z dowodami wspierającymi ich żądania.
Art.60. Senat w każdym przypadku, gdzieby miał powód do mniemania, iż się w ułożenie list wcisnęło jakie nadużycie, może nakazać ułożenie innych.

Art.61. Zgromadzenia gminne nie mogą być zwołane w jednymże czasie w całym powiecie, lecz będzie zawsze ośmiodniowa przerwa między zebraniem się każdego z nich, wyjąwszy jednak zgromadzenia miasta Warszawy, które mogą być w jednymże czasie, po dwa tylko razem zwołane.

Art.62. Na zgromadzeniach gminnych prezyduje obywatel mianowany od króla.

Art.63. Żadne roztrząsanie, jakiekolwiek bądź natury, żadne uchwalanie próśb lub przełożeń nie będzie miało miejsca na sejmikach i zgromadzeniach gminnych.
Trudnić się tylko powinno wyborem, bądź deputowanych, bądź kandydatów, których liczba, jak się rzekło wyżej, poprzedniczo jest oznaczona przez listy okólne zwołujące.
 
                                                  Tytuł VIII. Podział kraju i administracji

Art.64. Kraj zostaje podzielony na sześć departamentów.

Art.65. Administracja każdego departamentu jest przy prefekcie. W każdym departamencie jest rada interesów spornych, składająca się najmniej z 3 członków, a najwięcej z 5, i ogólna rada departamentowa, składająca się najmniej z 16 członków, a najwięcej z 24.

Art.66. Administracja w powiatach, będzie przy podprefektach. W każdym powiecie jest rada powiatowa składająca się najmniej z 9 członków; a najwięcej z 12.
Art.67. W każdej municypalności administracja będzie przy burmistrzu, czyli prezydencie.
Będzie w każdej municypalności rada municypalna składająca się z 10 członków, gdzie jest 2 500 mieszkańców, lub mniej; z 20, gdzie jest 5 000 mieszkańców, lub mniej; z 30 w miastach, gdzie ludność przechodzi 5 000 mieszkańców.
 
Art.68. Prefektów, radców prefektur, podprefektów i burmistrzów, mianuje król bez poprzedzającego sobie przedstawienia. Członki rad departamentowych i rad powiatowych mianuje król z podwójnej listy kandydatów, podanej sobie od sejmików powiatowych. Odnawiają się przez połowę co dwa lata. Członki rad municypalnych mianuje król z podwójnej listy kandydatów podanych od zgromadzeń gminnych. Odnawiają się przez połowę co dwa lata. Rady departamentowe, powiatowe i municypalne, mianują prezydenta pośród siebie wybranego.
 
Tytuł IX. Porządek sądowy
 
Art.69. Kodeks Napoleona, będzie prawem cywilnym Księstwa Warszawskiego.
 
Art.70. Postępowanie sądowe jest publiczne w rzeczy cywilnej i kryminalnej.

Art.71. W każdym powiecie będzie jeden sąd pokoju; w każdym departamencie jeden trybunał cywilny pierwszej instancji; na dwa departamenty jeden sąd sprawiedliwości kryminalnej; na całe Księstwo Warszawskie jeden tylko sąd odzewny (apelacyjny).

Art.72. Rada stanu, do której przyłączeni są czterej referendarze mianowani od króla, odbywa obowiązki sądu kasacyjnego.
Art.73. Sędziów pokoju mianuje król z potrójnej listy kandydatów, podanych od sejmików powiatowych. Odnawiają się w trzeciej części co dwa lata.
 
Art.74. Porządek sądowy jest niepodległy.
 
Art.75. Sędziów trybunałów pierwszej instancji, sędziów kryminalnych i sądu odzewnego (apelacyjnego) król mianuje dożywotnio.
 
Art.76. Sąd odzewny na doniesienie bądź prokuratora królewskiego, bądź jednego z prezesów, może żądać od króla złożenia sędziego w trybunale pierwszej instancji, lub w sądzie kryminalnym, którego mieni być winnym przestępstwa sprawowania obowiązków.
Złożenia sędziego sądu odzewnego, może żądać rada stanu, jako sprawująca obowiązki sądu kasacyjnego. 
W tych tylko przypadkach, król może dać wyrok na złożenie sędziego.
 
Art.77. Wyroki sędziów i trybunałów, wychodzą w imieniu króla.
 
Art.78. Prawo łaski służy królowi; on tylko może darować lub zwolnić karę.

                                                             Tytuł X. O sile zbrojnej

Art.79. Siła zbrojna składać się będzie ze 30 000 ludzi wszelkiego rodzaju żołnierza, obecnego pod bronią, nie licząc w to gwardii narodowych.

Art.80. Król może przyzwać do Saksonii, część wojska Księstwa Warszawskiego, zastępując ją równą liczbą wojska saskiego.
Art.81. W przypadku, gdyby okoliczności wymagały, ażeby oprócz wojska Księstwa Warszawskiego, posłał król do tego księstwa inne korpusy wojska saskiego, żaden inny podatek i ciężar publiczny, nie będzie mógł być z tego powodu nałożony, prócz tego jaki był upoważniony prawem przychodów skarbowych.
 
Tytuł XI. Urządzenia ogólne
 
Art.82. Wszyscy urzędnicy nie dożywotni, nawet i wicekról, mogą być według woli króla złożeni, prócz posłów.
 
Art.83. Nikt nie może sprawować urzędów, bądź duchownych, bądź cywilnych, bądź też sądowych, kto nie jest obywatelem Księstwa Warszawskiego.
 
Art.84. Wszystkie akta rządowe, prawodawcze, administracyjne i sądowe, pisane będą w języku narodowym.
 
Art.85. Ordery cywilne i wojskowe, będące dawniej w Polsce utrzymują się; a król jest naczelnikiem tych orderów.
 
Art.86. Niniejsza ustawa konstytucyjna, będzie dopełnianą urządzeniami wychodzącymi od króla, a roztrząsanymi w jego radzie stanu.
 
Art.87. Prawa i urządzenia administracji publicznej będą ogłoszone w Dzienniku Praw, i aby obowiązywały nie potrzebują innej formy ogłoszenia.
                                                   Tytuł XII. Urządzenia przemijające

Art.88. Podatki jakie są teraz, będą wybierane aż do 1 stycznia 1809.
 
Art.89. Nic nie będzie odmienionym, co do teraźniejszej liczby i organizacji wojsk dotąd, aż dopóki w tej mierze pierwszy zwołany sejm główny nie postanowi.

Napoleon, cesarz Francuzów, król włoski, protektor Konfederacji Reńskiej. Potwierdziliśmy i potwierdzamy powyższą Ustawę Konstytucyjną podaną nam w skutku 5 artykułu traktatu zawartego w Tylży, a którą my uważamy za zdolną dopełnić nasze obowiązanie się względem ludów Warszawy i Wielkiej Polski, godząc oraz ich swobody i przywileje z spokojnością państw ościennych.

Działo się w pałacu królewskim w Dreźnie dnia 22 lipca 1807r.

podpisano: NAPOLEON
przez Cesarza
Minister Sekretarz Stanu
podpisano: Hugo B. Maret
Zgodnie z oryginałem:
podpisano: Hugo B. Maret
Zgodnie z urzędową kopią:
Ignacy Sobolewski Sekretarz Rady Stanu
W oryginale po ostatnim artykule Konstytucji, umieszczeni są:
Członkowie Komisji Rządzącej
podpisano: Stanisław Małachowski , Prezes Ludwik Gutakowski , Stanisław hrabia Potocki , Józef Wybicki , Ksawery hrabia Działyński , Piotr hrabia Bieliński , Walenty Sobolewski , Jan Łuszczewski

Źródło: Dziennik Praw [Księstwa Warszawskiego], t. 1, 1807 r.
Edycja: Konstytucje w Polsce: 1791-1990, wybór i oprac. Tadeusz Kołodziejczyk i Małgorzata Pomianowska, Warszawa 1990
Title I
 
Article 1. The Catholic, apostolic and Roman religion is the religion of the state. 

Article 2. All religious worship is free and public. 

Article 3. The Duchy of Warsaw shall be divided into six dioceses; there will be one archbishopric and five bishoprics. 

Article 4. Slavery is abolished. All citizens are equal before the law; the peasants are in the care of the courts.
 
                                                             Title II. The Government

Article 5. The Ducal Crown of Warsaw is hereditary in the person of the King of Saxony, his descendants, heirs and successors, following the order of succession established in the house of Saxony.

Article 6. The government resides in the person of the king. He exercises the functions of the executive power in all his fullness. He has the initiative of the laws.

Article 7. The king may delegate to a viceroy such portion of his authority as he does not consider appropriate for immediate exercise.
 
Article 8. If the king does not judge it appropriate to appoint a viceroy, he shall appoint a president of the council of ministers.
In this case the affairs of the various ministries are discussed in council, to be presented to the king for approval.
Article 9. The King convenes, defers and adjourns the assembly of the General Diet. He also convenes the dietines or district assemblies and municipal assemblies.
He presides over the senate when he deems it appropriate.
 
Article 10. The property of the ducal crown consists of: first, an annual income of seven million Polish guilders, half in royal lands or estates, half in an allocation from the public treasury; second, the royal palace in Warsaw and the Saxon palace.
 
                                                     Title III. Ministers and the Council of State

Article 11. The ministers are as follows: A minister of justice, a minister of the interior and religious worship, a minister of war, a minister of finance and the treasury, a police minister, a minister secretary of state.
The ministers are responsible.
 
Article 12. When the king has deemed it appropriate to transfer to a viceroy the portion of his authority which he did not immediately reserve for himself, the ministers each work separately with the viceroy.

Article 13. Where the King has not appointed a viceroy, the ministers shall meet in a Council of Ministers in accordance with Article 8 above.
 
Article 14. The Council of State is composed of ministers.
It meets under the presidency of the king or viceroy, or a president appointed by the king.
Article 15. The Council of State discusses, drafts and adopts bills or public administration regulations proposed by each minister for matters relating to their respective departments.
 
Article 16. Four referendaries are attached to the Council of State, either for the investigation of administrative matters and those in which the council pronounces as a court of cassation, or for the communications of the council with the committees of the Chamber of Deputies.
 
Article 17. The Council of State deals with conflicts of jurisdiction between administrative and judicial bodies, administrative disputes, and the judgment of public administration officials.
 
Article 18. Decisions, draft laws, decrees and regulations discussed in the Council of State are submitted to the King for approval.
 
                                                          Title IV. The General Diet

Article 19. The General Diet is composed of two chambers, namely the first chamber or the Senate; and the second chamber, or the Chamber of Deputies.

Article 20. The General Diet meets every two years in Warsaw, at the time fixed by the king’s act of convocation.
The session does not last more than fifteen days.
 
Article 21. Its powers consist in the deliberation of the tax law, or finance law, and laws relating to changes to be made, either to civil legislation, or to criminal legislation, or to the monetary system.
Article 22. The draft laws, drafted in the Council of State, are transmitted to the General Diet by order of the King, passed in the Chamber of Deputies by secret ballot and by a majority of votes, and submitted to the Senate for sanction.
 
                                                            Title V. The Senate
 
Article 23. The Senate is composed of eighteen members, namely: six bishops, six voivodes, six castellans.
 
Article 24. The voivodes and castellans are appointed by the king. The bishops are appointed by the king and instituted by the Holy See.
 
Article 25. The Senate is chaired by one of its members, appointed for this purpose by the king.
 
Article 26. The duties of senators are for life.

Article 27. Bills drafted by the Chamber of Deputies, as set out below, are transmitted to the senate for approval.
 
Article 28. The Senate approves bills of law, except in the following cases:

1) When the law was not adopted according to the formalities prescribed by the constitution, or when the deliberation was disturbed by acts of violence
2) When it is known that the law was not adopted by a majority of votes
3) When the Senate deems that the law is contrary to state security or to the provisions of this constitutional statute.
Article 29. If, for one of the reasons mentioned above, the Senate has refused to sanction a law, it invests the king, by a resolution setting out the reasons, with the authority necessary to annul the law drafted by the deputies.
 
Article 30. Where the refusal of the Senate is motivated by one of the first two cases provided for in Article 28, the King, after hearing the Council of State, may order the bill to be referred to the Chamber of Deputies, with an injunction to proceed lawfully. If the same disorders are repeated, either in the holding of the assembly or in the formalities of deliberation, the Chamber of Deputies is thereby dissolved, and the king orders new elections.
 
Article 31. In the case of the dissolution of the Chamber of Deputies, the finance law is extended for one year, and civil and criminal laws continue to be enforced without amendments or changes.
 
Article 32. When the Senate has refused its sanction to a law, the king may also, and in any case, appoint new senators and then refer the law to the Senate.

Nevertheless, the Senate cannot be composed of more than six bishops, twelve voivodes and twelve castellans.

Article 33. When the King has exercised the right established by the above article, the vacancies in the Senate, among the voivodes and the castellans, are not filled until the Senate is reduced to the number fixed by article 23.

Article 34. When the Senate has given its approval to a law, or when the king, despite the reasons for the Senate’s resolution, has ordered its promulgation, the bill is declared law and becomes immediately binding.
Title VI. The Chamber of Deputies
 
 Article 35. The Chamber of Deputies is composed of:
1) Sixty deputies, appointed by the dietines or assemblies of noblemen of each district, one deputy per district. Deputies must be at least twenty-four years of age, enjoy full civil rights, or be emancipated.
2) Forty deputies of the communes.
 
Article 36. The entire territory of the Duchy of Warsaw is divided into forty communal assemblies: eight for the city of Warsaw and thirty-two for the rest of the territory.
 
Article 37. Each communal assembly must include at least 600 citizens with voting rights.
 
Article 38. The members of the Chamber of Deputies remain in office for nine years. One third of them are renewed every three years.
As a result, and for the first time only, one third of the members of the Chamber of Deputies will remain in office for three years only, and another third for six years. The list of outgoing members at these two times will be formed by lot.

Article 39. The Chamber of Deputies is presided over by a marshal, chosen from among its members and appointed by the king.

Article 40. The Chamber of Deputies deliberates on draft laws, which are then sent to the Senate for approval.
Article 41. At each session, the Chamber of Deputies shall appoint, by secret ballot and by a majority of votes, three committees, each composed of five members: a Finance Committee, a Civil Legislation Committee, and a Criminal Law Committee.
The marshal presiding over the Chamber of Deputies communicates the appointment of the said committees to the Council of State.
 
Article 42. When a bill has been drafted by the Council of State, the Committee concerned by the object of the bill is informed by the minister of the relevant department and through the referendaries attached to the Council of State.
If the Committee has any comments on the draft bill, it shall meet at the said minister’s. The referendaries responsible for communicating the bill are admitted to these conferences.
 
Article 43. If the Committee persists in its observations and requests amendments to the bill, the minister shall report to the Council of State.
The Council of State may admit the members of the committee to discuss in its midst the provisions of the bill which appear to need modification.

Article 44. Having taken cognizance of the commission’s observations, either through the minister’s report or through the discussion that will have taken place in its midst, the Council of State adopts a definitive version of the draft bill which is sent to the Chamber of Deputies for deliberation.
 
Article 45. The members of the Council of State are members of the Chamber of Deputies; they hold seats in it and have a decisive voice.
 
Article 46. The members of the Council of State and the members of the Deputies’ Committee have the right to speak in the Chamber, either in the event that the Council and the Commission agree on the bill to highlight its advantages or, in the event of dissent, to identify or combat its disadvantages.
No other member may speak on the bill.

Article 47. The members of the Committee may express their individual opinion on the bill, either because they share the opinion of the majority or that of the minority.
On the other hand, the members of the Council of State can only speak in favour of the bill which was adopted in Council.
 
Article 48. When the marshal presiding over the Chamber of Deputies deems that the matter has been cleared up, he may close the discussion and put the bill up for vote.
The House votes by secret ballot and by an absolute majority of votes.

Article 49. The law having been passed, the Chamber of Deputies immediately transmits it to the Senate.
 
Title VII. Dietines and communal assemblies
 
Article 50. The dietines, or district assemblies, are composed of the nobles of the district.
 
Article 51. The communal assemblies are composed of the non-noble property-owning citizens and other citizens entitled to be part of them, as will be said below.
Article 52. The dietines and communal assemblies are convened by the king. The place, the day of their meeting, the operations they must carry out and the duration of their session are expressed in the convening letters.
 
Article 53. No one may vote unless he is twenty-one years of age, enjoys full civil rights or is emancipated. Emancipation may now take place at twenty-one years, regardless of any laws and practices to the contrary.
 
Article 54. Each dietine or district assembly appoints a deputy and nominates candidates for department and district councils and justices of the peace.

Article 55. The dietines are presided over by a marshal appointed by the king.

Article 56. They are divided into ten series, each series being composed of districts separated from each other by the territory of one or more districts. Two series cannot be convened at the same time.

Article 57. The deputies of the communes are appointed by the communal assemblies. They also present a double list of candidates for municipal councils.
 
Article 58. The following have the right to vote at communal assemblies:
 1) Any property-owning citizen who is not a noble
2) Any craftsman or master craftsman overseeing a workshop; any merchant possessing goods worth 10,000 Polish guilders
3) All parish priests and vicars
4) Any artist or citizen distinguished by his talents, knowledge, or by services rendered either to commerce, or to the arts
5) Any non-commissioned officer and soldier who, having been wounded or having taken part in several campaigns, has been released from service
6) Any non-commissioned officer who has obtained distinctions for his good conduct
7) Officers of all ranks.
 
Officers, non-commissioned officers and soldiers currently serving in the garrison in the town where the communal assembly would be convened, will not enjoy, in this case only, the right granted by this article.

Article 59. The list of voting property owners is drawn up by the municipality and certified by the tax collectors. The list of priests and vicars is drawn up by the prefect and signed by the minister of the interior. The list of officers, non-commissioned officers and soldiers designated in the above article shall be drawn up by the prefect and signed by the minister of war. The list of craftsmen, master craftsmen overseeing workshops, and merchants having a shop, storehouse or factory with a capital of 10,000 Polish guilders, and that of citizens distinguished by their talents, knowledge and services rendered either to the sciences, the arts, or to commerce, are drawn up by the prefect and approved each year by the Senate.
Citizens who are in the last of the above situations may address their requests directly to the senate, with supporting evidence.
Article 60. The Senate, in all cases where there is reason to suspect violations in the drawing up of lists, may order new lists to be formed.
 
Article 61. Communal assemblies cannot be convened at the same time throughout a district. There will always be an interval of eight days between their meetings, with the exception, however, of those of the city of Warsaw, of which two may be convened at the same time.
 
Article 62. Communal assemblies are presided over by a citizen appointed by the king.
 
Article 63. There can be no discussion of any kind, no deliberation of petition or admonition in the dietines and in the communal assemblies.
They must deal only with elections, either of deputies or of candidates, the number of whom, as stated above, is designated in advance by the letters of convocation.

                                              Title VIII. Territorial division and administration

Article 64. The territory remains divided into six departments.

Article 65. Each department is administered by a prefect. Each department has a contentious affairs council, composed of at least three and at most five members, and a general department council, composed of at least sixteen and at most twenty-four members.
Article 66. The districts are administered by a sub-prefect. There is a district council in each district, consisting of at least nine and at most twelve members.
 
Article 67. Each municipality is administered by a mayor or president. There is in each municipality a municipal council, composed of ten members for 2500 inhabitants and below; of twenty for 5000 inhabitants and below, and of thirty members for cities whose population exceeds 5000 inhabitants.
 
Article 68. Prefects, prefecture councillors, sub-prefects and mayors are appointed by the king, without prior presentation. The members of department councils and district councils are appointed by the king from a double list of candidates nominated by the district dietines. Half of them are renewed every two years. The members of the municipal councils are appointed by the king from a double list of candidates presented by the municipal assemblies. Half of them are renewed every two years. The department, district, and municipal councils appoint a chairman from among their members.

Title IX. The judiciary

Article 69. The Napoleonic Code will be the civil law of the Duchy of Warsaw.

Article 70. The procedure is public in civil and criminal matters.

Article 71. There is one peace court per district, one civil court of first instance per department,
a criminal court for two departments, and a single court of appeal for the entire Duchy of Warsaw.
 
Article 72. The Council of State, to which four referendaries appointed by the king are attached, acts as a court of cassation.
Article 73. Justices of the peace are appointed by the king from a threefold list of candidates nominated by the district dietines. They are renewed by a third every two years.
 
Article 74. The judiciary is independent.
 
Article 75. Judges of the courts of first instance, criminal courts and courts of appeal are appointed by the king and for life.

Article 76. The Court of Appeal may, either on the information of the Royal Public Prosecutor or of one of its presidents, ask the King for the removal of a judge of first instance or of a criminal court, whom it believes guilty of misdemeanour in the exercise of his functions.

The removal of a judge from the Court of Appeal may be requested by the Council of State, acting as the Court of Cassation.
In these cases alone the removal of a judge may be ordered by the king.

Article 77. The judgements of the courts and tribunals are rendered in the name of the king.

Article 78. The right to pardon belongs to the king; only he can postpone or commute sentences.
 
                                                          Title X. The armed forces

Article 79. The armed forces will be composed of 30,000 men of all arms, present under arms, not including national guards.
Article 80. The king could call part of the troops of the Duchy of Warsaw to Saxony, replacing them by an equal number of Saxon troops.
 
Article 81. If circumstances demand that, independently of the troops of the Duchy of Warsaw, the king send other Saxon troops to the territory of the Duchy, no additional tax or public contribution can be established on that occasion other than those authorised by the Finance Act.

                                                             Title XI. General provisions

Article 82. The holders of all the offices and functions which are not for life, including the viceroy, are revocable at the will of the king, except for the deputies.

Article 83. No individual who is not a citizen of the Duchy of Warsaw may serve in ecclesiastical, civil or judicial functions.

Article 84. All acts of government, legislation, administration and courts are written in the national language.

Article 85. The civil and military orders previously existing in Poland are maintained. The king is the head of these orders.

Article 86. The present constitutional law shall be supplemented by regulations issued by the king and discussed in his Council of State.
 
Article 87. Public administration acts and regulations will be published in the Journal of Laws and do not require any other form of publication to become mandatory.
                                                        Title XII. Transitional provisions

Article 88. Existing taxes will continue to be levied until 1 January 1809.

Article 89. The current number and organization of troops shall not be changed until such time as a decision has been taken by the General Diet.
 
NAPOLEON, Emperor of the French, King of Italy, Protector of the Confederation of the Rhine, have approved and approve the above constitutional law, which has been presented to us in implementation of Article 5 of the Treaty of Tilsit, and which we consider suitable to fulfil our commitments towards the peoples of Warsaw and Greater Poland, reconciling their freedoms and privileges with the tranquillity of the neighbouring states.
Done at the Royal Palace in Dresden on 22 July 1807.
 
NAPOLEON
Signed by the Emperor
 
Minister Secretary of State
Signed by Hugo B. Maret
 
Conforming to the original:
Signed by Hugo B. Maret
 
Conforming to the official copy:
Signed by Ignacy Sobolewski, Secretary of the Council of State

Signatures after the final article in the original:
Members of the Government Commission: Stanisław MałachowskiLudwik Gutakowski (President), Stanisław Count Potocki, Józef Wybicki, Ksawery Count Działyński, Piotr Count Bieliński, Walenty Sobolewski, Jan Łuszczewski.
 
Translated © by Jerzy Giebułtowski
Pobierz oryginalny tekst