Wybierz okres
1113

Jak Mieszko pojął za żonę Dąbrówkę

Kontekst historyczny

Początki państwa polskiego w połowie X wieku wiążą się z przyjęciem chrześcijaństwa przez księcia Mieszka I. Dokonało się to za pośrednictwem Czech. Mieszko najpierw poślubił Dobrawę (Dąbrówkę), córkę księcia czeskiego Bolesława I Srogiego – co datuje się na rok 965. Rok później książę i jego otoczenie przyjęli chrzest, zapoczątkowując tym samym chrystianizację państwa polskiego. Małżeństwo z Dąbrówką oraz chrzest władcy, a co za tym idzie ustanowienie chrześcijaństwa jako religii panującej, były wydarzeniami fundamentalnymi dla dalszego rozwoju państwa, wprowadzając je w krąg chrześcijańskich monarchii europejskich.

Wydarzenia te stały się obiektem wzmianek we współczesnych rocznikach i późniejszych kronikach. Okoliczności chrztu Mieszka opisuje tworzący na dworze Bolesława Krzywoustego kronikarz Anonim, zwany Gallem. Nie znamy jego imienia, ani kraju pochodzenia. Przyjmuje się, że pochodził z południa Francji, choć nowsze badania wskazują, że jego ojczyzną mogły być północne Włochy. Był zapewne mnichem benedyktyńskim. Jego łacińska Kronika polska, napisana około 1113 roku (na tej dacie urywa się narracja dzieła), opisała dzieje Polski od mitycznych początków po współczesność kronikarza. Zamysłem autora było opisanie czynów książąt polskich poprzedników Bolesława Krzywoustego i jego samego. Było to bez wątpienia dzieło pisane z intencją chwalenia panującego i jego rodu, uzasadniające jego prawa do tronu polskiego. Kronika Galla jest pierwszym tak obszernym dziełem napisanym w Polsce i traktującym o jej dziejach, dlatego mimo łacińskiego języka i obcego pochodzenia autora uchodzi za pierwszy utwór polskiej literatury narodowej. Wciąż stanowi niezastąpione źródło wiedzy o czasach wczesnopiastowskich.

Treść dokumentu

 At Mesco ducatum adeptus, ingenium animi coepit et vires corporis exercere, ac nationes per circuitum bello saepius atemptare. Adhuc tum in tanto gentilitatis errore involvebatur, quod sua consuetudine septem uxoribus abutebatur. Postremo unam christianissimam de Bohemia Dobravcam nomine in matrimonium requisivit. At illa ni pravam consuetudinem illam dimittat, seseque fieri christianum promittat, sibi nubere recusavit. Eo ergo collaudante, se usum illius paganismi dimissurum et fidei christianae sacramenta suscepturum, illa domina cum magno secularis et ecclesiasticae religionis apparatu Poloniam introivit, necdum tamen thoro sese maritali foederavit, donec ille paulatim consuetudinem christianitatis et religionem ecclesiastici oridinis diligenter contemplans, errori gentilium abnegavit seque gremio matris ecclesiae counivit.
 
Chronica et Annales Aevi Salici, red. G.H. Pertz, Hanower 1851, t. 9, s. 427–428.

Mieszko objąwszy księstwo zaczął dawać dowody zdolności umysłu i sił cielesnych oraz częściej napastować ludy [sąsiednie] dookoła. Dotychczas jednak w takich pogrążony był błędach pogaństwa, że wedle swego zwyczaju siedmiu żon zażywał. W końcu zażądał w małżeństwo jednej bardzo dobrej chrześcijanki z Czech, imieniem Dąbrówka. Lecz ona odmówiła poślubienia go, jeśli nie zarzuci owego zdrożnego obyczaju i nie przyrzeknie zostać chrześcijaninem. Gdy zaś on [na to] przystał, że porzuci ów zwyczaj pogański i przyjmie sakramenta wiary chrześcijańskiej, pani owa przybyła do Polski z wielkim orszakiem [dostojników] świeckich i duchownych, ale nie pierwej podzieliła z nim łoże małżeńskie, aż powoli a pilnie zaznajamiając się z obyczajem chrześcijańskim i prawami kościelnymi, wyrzekł się błędów pogaństwa i przeszedł na łono matki – Kościoła.

 

Kronika polska, Anonim tzw. Gall, oprac. M. Plezia, Wrocław 2008, s.17.

Having taken over the dukedom, Mieszko began to display mental skill and physical power, and increasingly to attack [neighbouring] peoples. However, he was so mired in the errors of his pagan ways that, as was his custom, he enjoyed seven wives. Finally, he demanded a very good Christian woman from Bohemia, one Dąbrówka, in marriage. But she refused to marry him unless he abandoned his immoral ways and promised to become a Christian. When he agreed to abandon the said pagan ways and to receive the sacraments of Christianity, the lady came to Poland with a large retinue of secular and religious [dignitaries], but did not share his marriage bed until he, slowly but diligently assimilating Christian customs and church law, renounced the errors of heathendom and came to the bosom of Mother Church.

 
Translated © by Jerzy Giebułtowski

Pobierz oryginalny tekst